Be Going To: Planlı Gelecek Zaman ve “Will” ile Arasındaki Gerçek Fark

0

Will ile be going to arasındaki farkı belirleyen şey zaman değil, kararın verildiği andır. Be going to’nun iki kullanım alanı, gözünüzün önündeki kanıta dayalı tahminler, şimdiki zamanla kurulan üçüncü gelecek ve Türkçeden gelen klasik hatalar.

Kapının önünde hazırlanmış bir bavul ve duvarda işaretlenmiş bir takvim

Merhaba! Bir önceki yazıda will‘i anlatmış ve sonunda bir söz bırakmıştım: will kararı o anda verir, going to kararı önceden almıştır. Şimdi bu cümlenin altını dolduralım.

Çünkü Türkçe konuşan biri için bu ikisi aynı şeydir. “Yarın İstanbul’a gideceğim” cümlesinde niyetimiz de, kararımızı ne zaman verdiğimiz de dilden anlaşılmaz. İngilizcede ise bu bilgi doğrudan gramere yazılır. Aynı cümleyi kurarken hangi yapıyı seçtiğiniz, karşınızdakine kararın ne zaman alındığını söyler.

Be Going To’nun Matematiksel Dizilimi

Formül: Özne + am/is/are + going to + Fiilin 1. Hali

Will’in aksine burada özneye göre değişen bir parça var: am / is / are. Yani aslında bildiğiniz şimdiki zaman yapısının üzerine going to ekliyorsunuz.

  • Olumlu: I am going to start a new job. (Yeni bir işe başlayacağım.)
  • Olumsuz: She isn’t going to come tonight. (Bu gece gelmeyecek.)
  • Soru: Are you going to tell him? (Ona söyleyecek misin?)

Günlük konuşmada going to çok sık gonna diye telaffuz edilir: “I’m gonna call her.” Bunu duymaya alışın, ama yazıda, e-postada ve sınavda asla kullanmayın. Gonna sadece konuşma diline aittir.

Ne Zaman Kullanılır? (En Önemli Kısım)

Be going to’nun iki net işi var. İkisi de “elde bir şey olması” fikrine dayanır: ya bir planınız vardır ya da gözünüzün önünde bir kanıt.

1. Önceden verilmiş kararlar ve niyetler

Kararı şu anda vermiyorsunuz. Zaten düşünmüş, belki hazırlığa bile başlamışsınızdır.

  • I'm going to learn Spanish next year. (Seneye İspanyolca öğreneceğim.) — Bu fikir kafanızda bir süredir var.
  • We're going to move to a bigger flat. (Daha büyük bir daireye taşınacağız.) — Karar alınmış.

2. Görünür kanıta dayalı tahminler

Bu, be going to’nun en güzel kullanımıdır ve ders kitaplarında genellikle hızlı geçilir. Şu anda gördüğünüz bir şey size geleceği söylüyorsa, tahmininizi will ile değil be going to ile kurarsınız.

  • Gökyüzü simsiyah. → Look at those clouds. It's going to rain. (Şu bulutlara bak. Yağmur yağacak.)
  • Çocuk sendeliyor. → Watch out! He's going to fall. (Dikkat et! Düşecek.)

Buradaki mantık şu: kanıt şimdiki zamanda, sonuç gelecekte. Bu yüzden yapı da şimdiki zamanla başlayıp geleceğe uzanıyor.

Asıl Ayraç: Karar Ne Zaman Verildi?

Will ile going to arasındaki farkı anlatan en net örnek şudur. Aynı durum, iki farklı cümle:

  • “The phone is ringing.” → I'll get it. (Ben bakarım.) — Karar telefon çaldığı anda doğdu. Bu, will‘in alanı.
  • “Why are you holding your coat?” → I'm going to meet Ayşe. (Ayşe ile buluşacağım.) — Bu plan sabahtan beri var. Bu da going to‘nun alanı.

Tahminlerde de aynı mantık işler, sadece ölçüt “kanıt” olur:

  • I think it will rain tomorrow. (Bence yarın yağmur yağar.) — Sadece bir fikir, elimde kanıt yok.
  • It's going to rain. (Yağmur yağacak.) — Bulutları görüyorum, kanıt önümde.

Üçüncü Bir Gelecek: Şimdiki Zaman

İşte Türkçe kaynakların çoğunda atlanan kısım. Kesinleşmiş, takvime girmiş, saati belli randevular için İngilizler çoğunlukla ne will ne de going to kullanır. Doğrudan şimdiki zaman kullanırlar.

  • I'm meeting the dentist at three tomorrow. (Yarın üçte dişçiyle buluşuyorum.)
  • We're flying to İzmir on Friday. (Cuma günü İzmir’e uçuyoruz.)

Türkçede de tam olarak aynısını yapıyoruz, fark ettiniz mi? “Yarın üçte dişçiye gidiyorum” deriz, “gideceğim” demeye gerek duymayız. Bu konunun detayını şimdiki zaman, geniş zaman ve zaman kayması yazısında bulabilirsiniz.

Kısaca sıralarsak, bir işin kesinlik derecesi şöyle artar: will (fikir) → going to (niyet) → şimdiki zaman (kesin randevu).

Dikkat: “I’m going to go” Yanlış Değildir

Birçok öğrenci go fiilini going to ile kullanmaktan çekinir; kulağa tekrar gibi geldiği için yanlış sandığı olur. Oysa I'm going to go to the cinema tamamen doğru bir cümledir.

Yine de ana dili İngilizce olanlar bu durumda genellikle kısaltmayı tercih eder:

  • I'm going to the cinema tonight. (Bu akşam sinemaya gidiyorum.) — Daha doğal ve kısa.

Dikkat: Geçmişte Kalmış Niyetler

Bu yapının çok işe yarayan bir geçmiş hali de var ve Türkçede karşılığı gayet tanıdık: “-acaktım”. Yani niyet vardı ama olmadı.

  • I was going to call you, but I fell asleep. (Seni arayacaktım ama uyuyakaldım.)
  • We were going to buy that car, but it was too expensive. (O arabayı alacaktık ama çok pahalıydı.)

Buradaki was / were going to kalıbı, gerçekleşmemiş planları anlatmanın en doğal yoludur ve günlük konuşmada çok sık geçer.

Kendini Test Et

Boşlukları will veya be going to ile doldurun.

  1. Look at that car! It ________ (crash) into the wall!
  2. “I don’t have a pen.” “Don’t worry, I ________ (lend) you mine.”
  3. I’ve already decided: I ________ (sell) my old laptop.

Cevaplar: 1. is going to crash (gözönündeki kanıt) — 2. will lend (o anda verilen karar) — 3. am going to sell (önceden verilmiş karar)

Sonuç

İngilizcede gelecek zaman seçimi aslında bir zaman seçimi değil, bir tutum seçimidir. Cümleyi kurmadan önce kendinize tek bir soru sorun: “Bu kararı şimdi mi verdim, yoksa zaten almış mıydım?” Cevap “şimdi” ise will, “zaten” ise be going to.

Will’in diğer kullanım alanlarını ve when ile if tuzağını henüz okumadıysanız Will Future Tense yazısına da göz atmanızı öneririm.

Konuyu boşluk doldurma ve kelime sıralama alıştırmalarıyla pekiştirmek isterseniz, bu dersin interaktif ve egzersizli hali lexiturbo.com’da: Going To Future dersi ve alıştırmaları.

What do you feel about this?

Bir yanıt yazın

E-posta adresiniz yayınlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir