İngilizcede Düzensiz Çoğullar: Man, Woman, Child ve Diğerleri
İngilizcede düzensiz çoğullar (man/men, child/children, foot/feet), değişmeyen isimler, her zaman çoğul olanlar ve sayılamayan isimler. Türkçeyle karşılaştırmalı anlatım, örnek cümleler ve mini test.
Türkçede çoğul yapmak kolaydır: kelimenin sonuna -lar ya da -ler eklersin, iş biter. Kitap olur kitaplar, ev olur evler, göz olur gözler. İstisna yok, ezber yok. İngilizcede de isimlerin büyük çoğunluğu aynı mantıkla çalışır: sonuna -s koyarsın ve çoğul olur. Ama bir grup kelime bu kurala uymaz. Man çoğul olunca mans değil men olur; child çoğul olunca childs değil children olur.
Bunlara düzensiz çoğullar (irregular plurals) diyoruz. Sayıları fazla değil, ama hepsi günlük dilde en sık kullanılan kelimeler arasında. Bu derste önce düzenli çoğul kurallarını kısaca hatırlayacağız, sonra düzensiz çoğulları, tekiliyle çoğulu aynı olan isimleri, her zaman çoğul kullanılanları ve hiç çoğul olmayan sayılamayan isimleri göreceğiz. Sonunda da bu konuda Türklerin en çok takıldığı noktaları tek tek açacağız.
Yapı: Önce Düzenli Çoğullar
Düzensiz çoğulları öğrenmeden önce normal kuralı sağlam bilmen gerekiyor. Çünkü düzensiz olanlar ancak bu kuralın dışında kaldıkları için fark edilir.
| Kural | Tekil | Çoğul |
|---|---|---|
| Çoğu isme sadece -s | book, car, teacher | books, cars, teachers |
| -s, -ss, -sh, -ch, -x, -z ile bitenlere -es | bus, glass, dish, watch, box | buses, glasses, dishes, watches, boxes |
| Sessiz harf + y ise y düşer, -ies | city, baby, country | cities, babies, countries |
| Sesli harf + y ise sadece -s | boy, day, key | boys, days, keys |
| -f / -fe genelde -ves olur | leaf, knife, wife, life | leaves, knives, wives, lives |
| -o ile bitenlerin bir kısmına -es | potato, tomato, hero | potatoes, tomatoes, heroes |
Dikkat: key kelimesi y ile bitiyor ama önündeki harf sesli (e) olduğu için keies değil keys olur. Türk öğrencilerin en sık kaçırdığı ayrıntı budur.
Düzensiz Çoğullar Tablosu
Aşağıdaki kelimeler kurala uymaz; kelimenin içindeki sesli harf değişir ya da kelime tamamen başka bir biçim alır. Bunları kural olarak değil, kelime olarak ezberlemen gerekiyor.
| Tekil | Çoğul | Türkçesi |
|---|---|---|
| man | men | adam / adamlar |
| woman | women | kadın / kadınlar |
| child | children | çocuk / çocuklar |
| person | people | kişi / insanlar |
| foot | feet | ayak / ayaklar |
| tooth | teeth | diş / dişler |
| mouse | mice | fare / fareler |
| goose | geese | kaz / kazlar |
Bir telaffuz notu: woman kelimesini kabaca “wu-mın”, women kelimesini ise “wi-min” diye okuruz. Yani yazıda değişen harf a iken, konuşmada asıl değişen ilk hecedeki sestir. Man ve men arasındaki fark da kısa bir sesli farkıdır; acele etmeden, sesi uzatarak çalış.
People kelimesi özel bir durumdur: person kelimesinin çoğuludur ve kendisi zaten çoğuldur. Bu yüzden peoples demezsin ve yanına çoğul fiil gelir: Many people are waiting outside. (Dışarıda birçok insan bekliyor.) Hayvan isimlerinin çoğullarını da pekiştirmek istersen İngilizce vahşi hayvanlar ve diğer canlılar dersindeki kelimelerle çalışabilirsin.
Tekili ve Çoğulu Aynı Olan İsimler
Bazı isimlerin çoğulu, tekiliyle birebir aynıdır. Hiç -s almazlar. Çoğul olduklarını yanlarındaki sayıdan ya da fiilden anlarsın.
| Kelime | Tekil örnek | Çoğul örnek |
|---|---|---|
| sheep (koyun) | one sheep | ten sheep |
| fish (balık) | a fish | three fish |
| deer (geyik) | a deer | many deer |
| aircraft (uçak) | one aircraft | five aircraft |
| series (dizi) | a series | two series |
Fiil, ismin tekil mi çoğul mu olduğunu belli eder: The sheep is in the field. (Koyun tarlada.) ama The sheep are in the field. (Koyunlar tarlada.)
Her Zaman Çoğul Olanlar ve “a pair of”
İki parçadan oluşan nesneler İngilizcede hep çoğuldur. Türkçede “bir makas”, “bir pantolon” deriz; İngilizcede bu kelimelerin tekili yoktur.
- scissors (makas), trousers (pantolon), glasses (gözlük), jeans (kot pantolon), shorts (şort), pyjamas (pijama)
- Tek bir tanesini söylemek için a pair of kullanırız: a pair of scissors (bir makas), a pair of jeans (bir kot pantolon).
- Fiil çoğuldur: My glasses are on the table. (Gözlüğüm masada.)
Kıyafet isimlerinin tamamını görmek ve bu kalıbı cümle içinde çalıştırmak istersen İngilizce kıyafetler (clothes) dersi tam bu konunun devamıdır.
Sayılamayan İsimler: Neden “informations” Yanlış?
Bazı isimler İngilizcede sayılamaz kabul edilir. Yani parçalara ayrılıp bir, iki, üç diye sayılmazlar; bu yüzden hiç -s almazlar ve yanlarına a/an gelmez.
| Yanlış | Doğru | Anlamı |
|---|---|---|
| informations | information / some information | bilgi |
| an advice | a piece of advice | bir tavsiye |
| furnitures | furniture / two pieces of furniture | mobilya |
| moneys | money / a lot of money | para |
| a news | some news / a piece of news | bir haber |
| waters | water / two glasses of water | su |
Buradaki mantık şu: Türkçede “bilgiler”, “tavsiyeler”, “mobilyalar” demek son derece doğaldır. İngilizce bu kelimeleri tek tek sayılabilen nesneler gibi görmez, bir bütün gibi görür. Saymak istediğinde bir ölçü kelimesi eklersin: a piece of, a glass of, a bottle of. Ayrıca news kelimesi sonunda -s olmasına rağmen tekildir: The news is very good today. (Bugün haberler çok iyi.)
“Beş Kitap” ama “Five Books”: Türkçeyle Temel Fark
Bu konudaki en kritik fark budur. Türkçede bir ismin önüne sayı koyduğunda çoğul eki düşer. “Beş kitaplar” demeyiz, “beş kitap” deriz. “Üç çocuklar” değil, “üç çocuk”. İngilizcede ise tam tersi: sayı ne olursa olsun, birden büyükse isim çoğul kalır.
| Türkçe | Yanlış İngilizce | Doğru İngilizce |
|---|---|---|
| beş kitap | five book | five books |
| üç çocuk | three child | three children |
| iki ayak | two foot | two feet |
| on kişi | ten person | ten people |
Bir de “these çoğul mu” sorusu çok gelir: evet, this (bu) tekildir, these (bunlar) çoğuldur; that (şu) tekildir, those (şunlar) çoğuldur. Yanlarına gelen isim de buna uymak zorundadır: this book / these books, that child / those children.
Ne Zaman Kullanılır?
Bu kelimeler ders kitabı kelimesi değil, tamamen günlük. Aşağıdaki cümleler doktorda, markette, evde her gün kurduğun cümleler:
- My feet hurt after work. (İşten sonra ayaklarım ağrıyor.)
- I have two children, a boy and a girl. (İki çocuğum var, bir oğlan bir kız.)
- Brush your teeth before bed. (Yatmadan önce dişlerini fırçala.)
- There are three women in the meeting room. (Toplantı odasında üç kadın var.)
- How many people are coming tonight? (Bu akşam kaç kişi geliyor?)
- Can you give me some information about the course? (Bana kurs hakkında biraz bilgi verebilir misin?)
- I need a new pair of glasses. (Yeni bir gözlüğe ihtiyacım var.)
- We saw a lot of sheep on the road. (Yolda çok sayıda koyun gördük.)
Çoğul isimlerle “var / yok” demeyi de birlikte çalışmak faydalı olur; bunun için İngilizcede var mı yok mu: there is / there are dersine bakabilirsin. Orada there is a child ile there are children arasındaki farkı bol örnekle görürsün.
Türklerin En Sık Yaptığı Hatalar
- Sayıdan sonra ismi tekil bırakmak. Türkçede “beş kitap” dediğimiz için beynimiz five book demeye çalışır. Yanlış: I have three book. Doğru: I have three books.
- Düzensiz kelimeye -s eklemek. Yanlış: mans, womans, childs, foots, tooths, mouses. Doğru: men, women, children, feet, teeth, mice. Kural yok; bu sekiz kelimeyi ezberle, konunun yarısı biter.
- “Peoples” demek. People zaten çoğuldur. Yanlış: Many peoples are here. Doğru: Many people are here. (Peoples sadece “halklar, milletler” anlamında kullanılır.)
- Sayılamayan isimleri çoğul yapmak. Yanlış: I need some informations. Doğru: I need some information. Aynısı advice, furniture, money, luggage için de geçerlidir.
- “Glasses, trousers” ile tekil fiil kullanmak. Yanlış: My trousers is new. Doğru: My trousers are new. Türkçede “pantolonum yeni” tekil olduğu için bu hata çok yaygındır.
Mini Test
- Boşluğu doldur: There are five __________ (child) in the garden.
- Hangisi doğru? a) I need two informations. b) I need some information.
- Çoğulunu yaz: one mouse, three __________ ; one foot, two __________ .
Cevaplar: 1) children 2) b (information sayılamaz, çoğul olmaz) 3) mice / feet
Sonuç
İngilizcede çoğul konusu aslında tek bir kuraldan ve dört küçük istisna grubundan ibaret: düzenli -s kuralı, sekiz on tane düzensiz kelime, hiç değişmeyen isimler, hep çoğul olanlar ve sayılamayanlar. Bunların hiçbiri gramer mantığıyla çözülmez; kullanıma alışarak oturur.
Tavsiyem şu: düzensiz kelimeleri tek başına değil, kısa cümle içinde ezberle. Mice yerine I saw two mice, teeth yerine brush your teeth diye çalış. Kelime tek başına uçar, cümle aklında kalır. Bir hafta boyunca her gün bu cümleleri yüksek sesle tekrar edersen, “childs” demek sana tuhaf gelmeye başlayacak. Doğruyu bulmak değil, yanlışı kulağına batırmak gerçek hedef.