İngilizce Şimdiki ve Geniş Zaman Farkları ve Zaman Kayması Sırları

İngilizce’nin Temelleri: Şimdiki Zaman (Present Continuous) ve Geniş Zaman (Present Simple) Rehberi

İngilizce öğrenmeye yeni başlayanlar için şimdiki zaman (Present Continuous Tense) ve geniş zaman (Present Simple Tense) konuları, İngilizce dilbilgisinin temelini oluşturan ve genellikle ilk öğretilen iki önemli zamandır. Zira bu iki zaman yapısı, tüm dünya dillerinde iletişimin ve gündelik konuşmaların temelini oluşturur.

Bu kapsamlı rehberde, hem İngilizce şimdiki zaman hem de İngilizce geniş zaman konularını derinlemesine inceleyecek, aralarındaki farkları ve ortak kullanım alanlarını ortaya koyacağız. Çünkü bu iki İngilizce zaman kipi, hem ana dilimiz Türkçede hem de diğer dillerde sıklıkla iç içe geçer ve zaman kayması denilen özel durumlarla birbirlerinin yerine kullanılabilirler. Bu duruma ‘zaman kayması’ adı verilir. Örneğin: ‘yarın geliyorum’ veya ‘yarın gelirim’ cümleleri, anlamsal olarak gelecek zamanı ifade eden ancak farklı zaman kipleriyle kurulan cümlelerdir. Bu nedenle, konuyu dikkatle takip etmeniz halinde, İngilizce şimdiki zaman ve geniş zaman arasındaki incelikleri, özellikle de zaman kayması olgusunu tüm detaylarıyla kavramış olacaksınız.

İngilizce şimdiki zaman (Present Continuous Tense), adından da anlaşılacağı gibi, ‘şu anda yapılan iş, oluş ve hareketleri‘ ifade etmek için kullanılır. Türkçe’de ‘-yor’ ekinin fiilin sonuna eklenmesiyle şekil alır.

Örneğin: okuyor, yürüyor, yazıyor gibi. İngilizce’de ise fiilin köküne ‘-ing’ eki getirilerek fiil çekimi yapılır. Örneğin: reading, walking, writing gibi. Bu ‘-ing’ eki, Türkçe’deki ‘-yor’ ekine birebir karşılık gelir.

İngilizce geniş zaman (Simple Present Tense) ise, adından da anlaşılacağı üzere, ‘genel olarak yapılan eylemleri, alışkanlıkları, gerçekleri veya rutinleri‘ ifade etmek için kullanılır. Türkçe’de ‘-ar, -er, -ır, -ir, -ur, -ür’ gibi geniş zaman eklerinin fiil köküne eklenmesiyle oluşur.

Örneğin: yapar, çizer, kaldırır, bilir, okur, görür. İngilizce geniş zamanda fiiller sadece ‘he, she, it’ gibi üçüncü tekil şahıslar söz konusu ise kök fiilin sonuna ‘s’ harfi gelir. Diğer şahıslarda ise sadece kök fiil (yalın hali) kullanılır. Detaylı örnekler ilerleyen bölümlerde…

İngilizce’de şimdiki zaman, geniş zaman ve zaman kayması konuları birbiriyle bağlantılı olduğu için birlikte öğrenilmesi ve anlaşılması büyük önem taşır. Keza Türkçe’de de şimdiki zaman ve geniş zaman, sıklıkla zaman kaymasına uğrayarak bir arada kullanılır. Çoğumuz bunu bilir ama farkında olmadan kullanırız ve İngilizceyi veya bir başka dili öğrenirken bu farklılığın bilincine varırız. Bu bağlamda, yabancı dil eğitimi kişinin kendi dilindeki farkındalığını da artıran zenginleştirici bir süreçtir. Şimdi konuları sırasıyla inceleyelim.

İngilizce Şimdiki Zaman: Present Continuous Tense Detayları

İngilizce Şimdiki Zaman (Present Continuous Tense) Formülü

S + am-is-are + V + ing (Tek formülle 4 cümle yapısı)

Yukarıdaki formüle bakacak olursak, cümleleri önce özne, ardından am, is, are yardımcı fiilleri ve son olarak fiilin ‘-ing’ eki almış şekliyle oluştururuz. Bu gramer kuralı oldukça basittir.

Yine aynı formülle 4 farklı türde cümle kurabiliriz: olumlu cümle, olumsuz cümle, soru cümlesi ve olumsuz soru cümlesi. Hemen örneklere bakalım:

Olumlu Cümle Örnekleri (S + am-is-are + V + ing)

Öznenin ardından ‘am, is, are’ yardımcı fiilleri ve fiilin ‘-ing’ eki almış hali:

I am writing a paragraph – Ben bir paragraf yazıyorum
You are writing a letter – Sen bir mektup yazıyorsun
He is writing a note – O bir not yazıyor (erkekler için: He)
It is working well – O iyi çalışıyor (‘it’ genelde cansız bir nesneyi veya hayvanı temsil eder)
She is writing an email – O bir e-posta yazıyor (bayanlar için: She)
We are running on the road – Biz yolda koşuyoruz
You are listening to music – Siz müzik dinliyorsunuz (‘listen’ fiili genelde ‘to’ edatını alır)
They are painting the walls – Onlar duvarları boyuyorlar

Olumsuz Cümleler (S + am-is-are + not + V + ing)

Öznenin ardından ‘am, is, are’ yardımcı fiilleri, sonra ‘not’ eki ve son olarak fiilin ‘-ing’ eki almış hali:

I am not writing an email – Bir e-posta yazmıyorum
You are not telling a story – Sen bir hikaye anlatmıyorsun
He is not reading a book – O bir kitap okumuyor
She is not cleaning the window – O pencereyi temizlemiyor
It is not working well – O iyi çalışmıyor
We are not speaking French – Biz Fransızca konuşmuyoruz
You are not learning French – Siz Fransızca öğrenmiyorsunuz
They are not speaking Persian: Onlar Farsça konuşmuyor.

Soru Cümleleri (am-is-are + S + V + ing)

‘Am, is, are’ yardımcı fiilleri başta, ardından özne ve son olarak fiilin ‘-ing’ eki almış hali:

Am I writing an email – Ben bir e-posta mı yazıyorum?
Are you writing a letter – Sen bir mektup mu yazıyorsun?
Is he writing a poem – O bir şiir mi yazıyor?
Is she watching tv – O TV mi izliyor?
Is it writing – O yazıyor mu?
Are we playing football – Biz futbol mu oynuyoruz?
Are you playing tennis – Siz tenis mi oynuyorsunuz?
Are they walking in the garden – Onlar bahçede mi yürüyor?

Olumsuz Soru Cümleleri (am-is-are + not + S + V + ing)

‘Am, is, are’ yardımcı fiilleri başta olup ‘not’ ekiyle özneye bitişir (kısaltılmış formları tercih edilir) ve ardından fiilin ‘-ing’ eki almış hali:

Am I not speaking Japanese – Ben Japonca konuşmuyor muyum?
Aren’t you reading this book – Sen bu kitabı okumuyor musun?
Isn’t he writing in Italian – O İtalyanca yazmıyor mu?
Isn’t she giving you the book – O, kitabı sana vermiyor mu?
Are not we playing basketball – Biz basketbol oynamıyor muyuz?
Aren’t you watching the birds – Siz kuşları izlemiyor musunuz?
Aren’t they joining the game – Onlar oyuna katılmıyorlar mı?

İngilizce Geniş Zaman: Simple Present Tense Detayları

İngilizce geniş zaman (Simple Present Tense), öğrencilerin sıklıkla karıştırdığı oysaki üzerinde en çok durulması ve hatta dilinize pelesenk olması gereken önemli bir İngilizce zaman kipidir. Bu zamanda, ‘Do’ ve ‘Does’ yardımcı fiilleri, cümleleri soru ve olumsuz yapmak için devreye girer. Bu yardımcı fiillerin kullanımı, geniş zamanın anahtar özelliklerinden biridir.

Geniş zaman için aşağıdaki formülleri göz önünde bulundurunuz. Şimdiki zaman formülünde görüldüğü gibi tüm ögeler tek bir formülde bir araya gelemiyor, bu yüzden 4 farklı formülü ayrı ayrı incelememiz gerekiyor.

İngilizce Geniş Zaman (Simple Present Tense) Formülleri:

S + V (Birinci, ikinci ve üçüncü çoğul şahıslar için olumlu cümle formülü)

S + V + s/es (Üçüncü tekil şahıslar (he, she, it) için olumlu cümle formülü – fiil ‘s/es’ takısı alır)

Do/Does + S + V (Soru cümlesi formülü)

Don’t/Doesn’t + S + V (Olumsuz cümle formülü)

Şimdi örneklere bakalım;

İngilizce Geniş Zaman Olumlu Cümleler (S+V ve S+V+s/es)

Aşağıdaki olumlu cümle örneklerinde ‘he, she, it’ şahıslarının fiillerinin ‘-s’ takısı aldığına dikkat edin:

I write articles – Ben makaleler yazarım
You share posts – Sen gönderiler paylaşırsın
He drives a car – O bir araba sürer
She draws pictures – O resimler çizer
We visit parks: Biz parkları ziyaret ederiz
You travel by buses – Siz otobüslerle seyahat edersiniz
They speak Persian: Onlar Farsça konuşurlar

İngilizce Geniş Zaman Olumsuz Cümleler

Simple Present Tense ile bir cümleyi soru veya olumsuz yapabilmek için ‘do ve does’ yardımcı fiilleri devreye girer. Üçüncü tekil şahıslar için ‘does’, diğer şahıslar için ‘do’ kullanılır. Şimdi aşağıdaki örneklere bakalım:

I don’t write articles – Ben makaleler yazmam
You don’t share posts – Sen gönderiler paylaşmazsın
He doesn’t drive a car – O bir araba sürmez
She doesn’t draw pictures – O resimler çizmez
We don’t visit parks – Biz parkları ziyaret etmeyiz
You don’t travel by buses – Siz otobüslerle seyahat etmezsiniz
They don’t speak Persian – Onlar Farsça konuşmazlar

İngilizce Geniş Zaman Soru Cümleleri (Do/Does + S + V)

Geniş zamanda soru cümlesi oluştururken ‘Do’ veya ‘Does’ yardımcı fiilleri cümlenin başına gelir:

Do I write articles? – Ben makaleler yazar mıyım?
Do you share posts? – Sen gönderiler paylaşır mısın?
Does he drive a car? – O bir araba sürer mi?
Does she draw pictures? – O resimler çizer mi?
Do we visit parks? – Biz parkları ziyaret eder miyiz?
Do you travel by buses? – Siz otobüslerle seyahat eder misiniz?
Do they speak Persian? – Onlar Farsça konuşurlar mı?

İngilizce Geniş Zaman Olumsuz Soru Cümleleri (Don’t/Doesn’t + S + V)

(‘Do not’ ve ‘Does not’ kısaltmaları başa gelirse otomatik olarak olumsuz soru olur.)

Don’t I write articles – Ben makaleler yazmaz mıyım?
Don’t you share posts – Sen gönderiler paylaşmaz mısın?
Doesn’t he drive a car – O bir araba sürmez mi?
Doesn’t she draw pictures – O resimler çizmez mi?
Don’t we visit parks – Biz parkları ziyaret etmez miyiz?
Don’t you travel by buses – Siz otobüslerle seyahat etmez misiniz?
Don’t They speak Persian: Onlar Farsça konuşmazlar mı?

Lütfen ‘do, does’ yardımcı fiillerinin geniş zamanda cümleyi soru, olumsuz ve olumsuz soruya dönüştürmek için hayati öneme sahip olduğunu özellikle aklınızdan çıkarmayın. ‘Do’ ve ‘does’, geniş zamanda genel tetikleyici yardımcı fiillerdir. Geniş zamanda soru soracağımız zaman, cümle mutlaka ‘do’ veya ‘does’ ile başlayacaktır. Birçok dil öğrenen bunu kağıt üstünde görünce bilir ancak konuşma aşamasında çoğunlukla akıldan çıkabilir. Bu yüzden dilinize pelesenk etmeniz gerekir diye önemle belirttim. Cümlenin ‘Do, does’ veya ‘Am, is, are’ ile mi başladığını, pat diye aklınıza gelecek kadar hızlı olmaya çalışmak, iyi bir İngilizce konuşucusu olmanız yolundaki önemli adımlardan biridir. Bu da şimdiki zaman ve geniş zaman konularını çok net anlamış olmaktan geçer. Bu İngilizce gramer kurallarını içselleştirmek, pratik İngilizce becerilerinizi artıracaktır.

Zaman Kaymasına Çok Dikkat Edin!

Şimdi de bu iki zamanın, birbirinin yerine veya gelecek zamanın yerine kullanıldıkları veya farklılık gösterdikleri ‘zaman kayması’ meselesini derinlemesine anlamaya çalışalım.

Zaman kayması, dilbilgisel olarak farklı bir zaman kipini, anlamsal olarak başka bir zamanın yerine kullanma durumudur. Bu durum, gramer kurallarının ötesinde, dilin doğal akışında ortaya çıkan ve çoğu zaman tartışmaya açık olabilen bir esneklik göstergesidir. Ancak söz konusu bir dil öğrenmek ise ‘zaman kayması’ meselesi çoğu öğrenci için sıkıntı olabilmektedir. Çünkü öğrenci, kendi dilinde bugüne kadar fark etmediği veya dikkat etmediği bu meseleyle bir yabancı dil öğrenirken yüzleşir. Ne demek istediğim aşağıdaki örneklerle daha da netleşecektir.

‘Yarın geliyor musun?’ sorusuna bakalım!

‘Yarın geliyor musun’ cümlesi, matematiksel gramer kurallarından bağımsız çalışır ve ‘yarın gelecek misin’ şeklindeki gelecek zaman yapılı soruyu temsil eder. Ama bazılarımızın kullanım şekli ‘yarın gelecek misin’ değil de ‘yarın geliyor musun’ şeklinde olabiliyor.

Veya daha başka bir örneğe bakalım, birilerine genelde yaptığı bir şeyi soracağımız zaman, örneğin:

‘Kitap okur musun’ yerine ‘Kitap okuyor musun’ demeyi tercih ederiz.

Veya ‘Spor yapar mısın’ yerine ‘Spor yapıyor musun’ demeyi yeğleriz.

Zaman kaymasını temsil eden bu örnekleri çoğaltmak mümkündür. Dilbilgisel zaman olarak ‘yanlış’ sayılabilecek bu seçimlerde, cümlelerin zamanı otomatik olarak kayar. Yani birisi size ‘spor yapıyor musun’ veya ‘kitap okuyor musun’ diye sorduğunda, biz bunu otomatik olarak o anda yapıp yapmadığımızı değil, genel olarak bu aktiviteyi yapıp yapmadığımızı sorduklarını anlarız. Ve bu durum, birçok dilde aynı şekildedir. Yani İngilizce’de de zaman kayması vardır ve birileri size durduk yere o anda yapmadığınız halde şimdiki zamanlı bir soru soruyorsa, o cümle de zaman kaymasına uğramış bir cümledir. Bu durum, İngilizce cümle yapısını ve fiil çekimlerini anlamanın bir parçasıdır.

Örneğin:

‘Are you coming to school tomorrow?’ sorusu, bizim dilimizde ‘Yarın okula geliyor musun?’ diye çevrilebilir. Ancak yukarıda da bahsettiğimiz gibi, bu soru ‘yarın okula gelecek misin?’ şeklinde, gelecek zamanlı cümlenin anlamına tekabül eder. Dillerde bu tarz esneklikleri zaman kayması olarak niteleriz. Anlamsal açıdan yanlış değillerdir, sadece dilin doğal kullanımının bir sonucudurlar.

Karşılaştırmalı Dil Değişkenleri ve İstisnalar

Şimdiki Zaman Kayması Örnekleri

Şimdi de hem bizim dilimizde hem İngilizce’de farklılıklar gösteren bazı önemli örneklere bakalım:

Örneğin: ‘I love you’ cümlesini tam olarak çevirdiğimizde ‘seni severim’ cümlesini elde etmemiz gerekir.

Ancak biz bu cümleyi ‘Seni seviyorum’ olarak tercüme ediyoruz.

Oysaki bildiğimiz kurallara göre, ‘seni seviyorum’ cümlesinin tam çevirisi ‘I am loving you’ olmalıydı. Bu, Türkçe’deki şimdiki zaman kullanımının bir istisnasıdır.

Bu istisnai durumda asıl zaman kayması bizim dilimizde yaşanmaktadır. Çünkü ‘seni seviyorum’ cümlesi zaten şimdiki zamanlı bir cümle değildir, geneli temsil etmektedir. Ancak biz bu ifadeyi şimdiki zamanla söylemeyi tercih etmişiz. Çünkü bazı ifadeler kendi zamanının ötesini veya genelini temsil eder. Bu durum, İngilizce dilbilgisinin nüanslarını anlamak için önemlidir.

Cümlenin zamanı olarak algıladığımız şey zaten sadece seslerin şekil alma biçimleri ve bunların kağıda dökülüp, resmiyet kazanıp, o şekilde kabul görmüş halleridir. Bu bağlamda şimdiki zamanlı bir yapıyla kullandığımız ‘Seni seviyorum’ cümlesini kullandığımız anda, daha doğrusu bu cümleyi birine söylediğimiz anda, biz onu sadece o anda mı seviyoruz? Veya bunu o anki zaman için geçerli olduğunu mu düşünüyoruz? Tabii ki de hayır, keza sevmek olgusu geniş zamanlı, sürekli bir olgudur. İşte bu tarz istisnai durumlar İngilizce ve Türkçe dil çiftinde farklılıklar gösteriyor. Biz şimdiki zamanı tercih ederken onlar geniş zamanı tercih etmiş.

Geniş Zaman Kayması Örnekleri

I see: Görüyorum (Oysaki ‘görürüm’ diye tercüme etmemiz gerekmez miydi? Görmek süreklilik içeren bir olgudur, çünkü göz sürekli görür.)

I understand: Anlıyorum (oysaki ‘anlarım’ diye tercüme etmemiz gerekirdi değil mi?)

I know: Biliyorum (bunu da ‘bilirim’ diye tercüme etmemiz gerekirdi)

Sonuç ve İpuçları

Evet arkadaşlar, zaman kayması konusu fark ettiğiniz üzere dilin daha da derinlerinde gizli, kısmen felsefi düzeyde tartışma başlatacak kadar da ayrıntılı. Ancak İngilizce öğrenim sürecinde bu derin mevzular hususunda, özellikle şimdiki zaman ve geniş zaman gibi iki en önemli zamanı öğrenirken yukarıda bahsettiğimiz basit gramer kurallarını göz önünde bulundurarak öğrenmek ve aradaki farkın iyice farkına varmamız gerekir. Bu temel bilgileri pekiştirmek, İngilizce eğitimi yolculuğunuzda size büyük kolaylık sağlayacaktır.

Konunun Detaylı Video Anlatımı