İngilizcede “When” ve “While” Farkı: Hangisi Ne Zaman Kullanılır?
Türkçede ikisi de “-ken” veya “-dığında” diye çevrildiği için karıştırılan when ve while arasındaki farkı, hangi bağlaçtan sonra hangi zamanın geldiğini ve “While I walked” gibi klasik hataları örneklerle anlatıyoruz.
Merhaba! Bu iki kelime, İngilizce öğrenen Türklerin en çok karıştırdığı bağlaç çiftidir. Sebebi de gayet açık: Türkçede ikisinin de karşılığı aynı.
“Ben eve yürürken yağmur başladı” cümlesindeki “-ken” eki de, “Telefon çaldığında uyuyordum” cümlesindeki “-dığında” eki de İngilizcede duruma göre when veya while olabiliyor. Türkçe bize hangisini seçeceğimizi söylemiyor.
İyi haber: ayrım aslında tek bir soruya bakıyor.
Temel Kural: Uzun mu, Kısa mı?
İngilizce bu iki bağlacı eylemin süresine göre ayırır:
while→ uzun, süren eylemin başına gelir. Yanında genellikle-ing‘li bir fiil bulunur.when→ kısa, ani olayın başına gelir. Yanında genellikle fiilin 2. hali bulunur.
Aynı olayı iki şekilde de anlatabilirsiniz; sadece hangi tarafı vurguladığınız değişir:
While I was walking home, it started to rain.(Eve yürürken yağmur başladı.) — Odak yürüyüşte.I was walking home when it started to rain.(Eve yürüyordum, derken yağmur başladı.) — Odak yağmurun başlamasında.
İkisi de doğru. Dikkat edin: while‘ın arkasından was walking, when‘in arkasından started geldi. İşte kural bu.
Aynı Anda Süren İki Eylem: İki Tarafta da While
İki eylem de uzun sürüyorsa ikisi de -ing alır ve aralarına while girer.
I was cooking while my brother was watching TV.(Ben yemek yapıyordum, kardeşim TV izliyordu.)
Durum Cümlelerinde When Tercih Edilir
Bir eylemden değil de bir durumdan bahsediyorsanız (çocuk olmak, öğrenci olmak, genç olmak), when kullanılır. Bu durumlar çok uzun sürse bile.
- ✓
When I was a child, we lived in İzmir.(Çocukken İzmir’de yaşıyorduk.) - Kulağa garip gelir:
While I was a child…
Mantığı şu: while bir eylemin içine bakar. “Çocuk olmak” bir eylem değil, bir haldir. Bu ayrım, was ve were yazısındaki fiil ile durum ayrımının aynısıdır.
Dikkat: “While I walked” Değil, “While I was walking”
En sık yapılan hata bu. while zaten “bir şey sürerken” demektir; arkasından süreklilik bildiren bir zaman gelmesi gerekir.
- ✗
While I walked home, it started to rain. - ✓
While I was walking home, it started to rain.
Türkçede “yürürken” derken fiili çekmiyoruz, o yüzden İngilizcede de yalın bırakma refleksi gelişiyor. Ama İngilizcede sürekliliği -ing taşır.
Dikkat: Cümlenin Başında ve Ortasında
Bu bağlaçlar cümlenin başında da ortasında da durabilir. Fark sadece noktalamada:
- Başta → virgül var:
When the phone rang, I was sleeping. - Ortada → virgül yok:
I was sleeping when the phone rang.
Anlam ikisinde de aynıdır. Türkçede de böyle yapıyoruz zaten.
Senaryo: Tek Kelime, İki Ayrı Hikaye
when‘den sonra hangi zamanı seçtiğiniz hikayeyi tamamen değiştirir:
When I arrived, she was cooking.→ Ben geldiğimde yemek çoktan ocaktaydı.When I arrived, she cooked.→ Ben geldim, sonra yemek yapmaya başladı.
Bu ayrımın detayı için Past Continuous yazısına bakabilirsiniz.
Küçük Bir Not: “As”
Üçüncü bir seçenek daha var: as. while ile neredeyse aynı işi görür ama daha edebi durur ve iki şeyin aynı anda geliştiğini vurgular.
As the sun was setting, we walked along the beach.(Güneş batarken sahilde yürüdük.)
Kendini Test Et
- ________ I was having a shower, the doorbell rang.
- I was reading a book ________ the lights went out.
- ________ I was a student, I worked in a café.
Cevaplar: 1. While — 2. when — 3. When (durum cümlesi, while olmaz)
Sonuç
Bu iki bağlacı seçerken kendinize tek bir soru sorun: “Bu eylem bir süre mi, yoksa bir an mı?” Süreyse while ve yanına -ing; ansa when ve yanına fiilin 2. hali. Durumlarda ise her zaman when.
Konuyu boşluk doldurma ve kelime sıralama alıştırmalarıyla pekiştirmek isterseniz, bu dersin interaktif ve egzersizli hali lexiturbo.com’da: When ve While Bağlaçları dersi ve alıştırmaları.